Kunstmest gras voorjaar: stap-voor-stap bemesten en dosering

Voor de voorjaarsbemesting van je gazon kies je een stikstofrijke kunstmest met een NPK-verhouding rond de 18-4-3 of 15-3-10, en strooi je die zodra de bodemtemperatuur drie dagen achter elkaar boven de 10 °C uitkomt. Dat is in Nederland doorgaans ergens in april. De dosering ligt voor de meeste producten tussen de 20 en 50 gram per m², maar volg altijd de verpakking. Strooi op droog gras, geef daarna water, en je gazon is klaar voor de groeispurt.

Wanneer is het goede moment om te bemesten?

De timing van de voorjaarsbemesting staat of valt met de bodemtemperatuur. Gras heeft pas baat bij mest als het ook echt aan het groeien is. Strooi je te vroeg, in februari of vroeg maart als de grond nog koud is, dan nemen de wortels de voedingsstoffen nauwelijks op. De korrels lossen op en spoelen weg, of liggen net lang genoeg om schade te doen. Zonde van je geld, en soms ook schadelijk.

De vuistregel die ik aanhoudt: wacht totdat het drie dagen achter elkaar overdag boven de 10 °C is en de nachttemperatuur niet meer onder de 5 °C zakt. In de Nederlandse praktijk betekent dat april, soms eind maart als het meevalt. Is het een koud voorjaar? Dan rustig wachten tot begin mei. Een voorjaarsbeurt gras kun je het beste plannen zodra de bodem opwarmt en het gras weer actief groeit begin mei. Het gras geeft het zelf aan: zodra het weer actief begint te groeien en je de eerste keer kunt maaien, is het juiste moment voor de eerste bemesting aangebroken. Volgens NL producent- en adviesorganisaties valt dit ‘groene start’-moment in de praktijk meestal in maart of april, omdat het gazon dan na de winter weer herstart blank" rel="noopener noreferrer">het drie dagen achter elkaar overdag boven de 10 °C is.

Heb je eerder in het voorjaar kalk gestrooid? Dan moet je minstens drie tot vier weken wachten voordat je bemest. Kalk en stikstofrijke kunstmest reageren op elkaar waardoor stikstof verloren gaat als ammoniak. Dat is zonde. Kalk eerst, wachten, daarna pas bemesten. Als je ook wilt verticuteren, doe dat dan vóór de bemesting, zodat de voedingsstoffen direct beschikbaar komen voor het herstellende gras.

Welke kunstmest kies je voor het voorjaar?

Voor de voorjaarsbemesting wil je een product met relatief veel stikstof (N) en wat fosfor (P) voor de wortelontwikkeling. Kali (K) speelt in het voorjaar een kleinere rol dan in de herfst. Kijk op de verpakking naar de NPK-verhouding: de eerste waarde is stikstof, en die moet duidelijk het hoogste getal zijn.

In de Nederlandse tuincentra vind je ruwweg twee typen: minerale kunstmest (snelle opname, lagere prijs) en organische of organominerale mest (langzamere afgifte, minder brandrisico). Voor het voorjaar heeft minerale of organominerale mest met een snelle startwerking de voorkeur, zodat je gazon snel de groeispurt kan maken na de winter. Organische producten werken prima, maar zijn trager van start.

Voor de meeste hobbygazons in Nederland raad ik een organominerale voorjaarsmeststof aan zoals DCM Start. Die combineert een snelle startwerking met een langere nawerking, waardoor je niet na vier weken alweer opnieuw moet strooien. Heb je een jong of zwak gazon, dan is een organisch product als Pokon Bio Gazonmest veiliger: minder risico op verbranding, al werkt het trager. Een stikstofrijke minerale mest zoals Pokon Stikstofmest werkt snel maar vraagt meer precisie bij het strooien. Gebruik bij dit type product de dosering van 2 kg per 100 m² en volg het advies om in het voorjaar te strooien, bij voorkeur tussen maart en juni Pokon Stikstofmest werkt snel.

Hoeveel kunstmest gebruik je per m²?

De dosering verschilt per product, en dat is precies waarom ik altijd zeg: lees de verpakking. Maar om je een richtlijn te geven: voor de meeste gazonmestsoorten in het voorjaar zit je tussen de 20 en 50 gram per m² voor organominerale producten, en rond de 15 tot 20 gram per m² voor stikstofrijke minerale meststoffen met een N-gehalte van 20% of hoger. Bij een N-gehalte van 23% is 10 tot 15 gram per m² al genoeg om 2 tot 3 gram stikstof per m² toe te dienen, wat de gebruikelijke streefwaarde is per behandeling.

Overschat je gazon niet. Een gazon van 50 m² heeft bij 30 gram per m² al 1,5 kilo mest nodig. Weeg de hoeveelheid af voordat je begint, zo voorkom je dat je halverwege te weinig hebt en dan extra strooit met als gevolg een ongelijke dosis. Bij twijfel: ga voor de onderkant van de bandbreedte op de verpakking. Iets te weinig bemesting geeft trager resultaat maar geen schade. Te veel bemesting geeft brandplekken.

Zo bemest je je gazon stap voor stap

Een goede voorbereiding is het halve werk. Maai het gazon kort vóór je gaat bemesten, zodat de korrels de bodem kunnen bereiken en niet blijven hangen in lang gras. Heb je verticuteren of beluchten op de planning? Doe dat eerst. En wacht tot het gras droog is: op nat gras blijven korrels kleven aan de sprieten, wat direct brandplekken oplevert.

1. Maai het gazon twee tot drie dagen voor de bemesting op normale hoogte.
2. Verwijder maaisel, bladeren en eventueel mos of vilt als je ook verticuteert.
3. Wacht tot het gras droog is, maar de bodem nog licht vochtig. Bemest niet tijdens felle zon of wind.
4. Stel je strooiwagen in op de dosering die op de verpakking staat. Test de instelling eerst op een stukje oprit om de verdeling te controleren.
5. Strooi in twee richtingen: loop de ene keer langs de lengte, de andere keer langs de breedte. Zo voorkom je strepen en kale of overbemeste banen.
6. Geef direct na het strooien flink water, of strooi vlak voor verwachte regen. De korrels moeten volledig oplossen zodat voedingsstoffen naar de wortels zakken.
7. Controleer de volgende dag of er plekken zijn waar korrels zijn opgehoopt. Verspreid die met een hark als dat het geval is.

Gebruik voor een gazon groter dan 30 à 40 m² een strooiwagen in plaats van met de hand. Met de hand is gelijkmatige verdeling bijna onmogelijk. Een eenvoudige pendulumstrooier of schijvenstrooier is al voldoende voor een normaal achtertuingazon. Let bij een schijvenstrooier op de overlapinstelling: rijdt te ver uit elkaar, dan krijg je lichte stroken; te dicht op elkaar, dan overbemest je de middenstroken.

Valkuilen waar je op moet letten

De meest gemaakte fout is te vroeg of te veel strooien. Te vroeg betekent: gras dat nog niet actief is en de stikstof niet kan opnemen. Te veel betekent een te hoge zoutconcentratie in de bodem, wat de wortels letterlijk verbrandt. Brandplekken zijn gele tot bruine, scherp begrensde plekken die een paar dagen na de bemesting zichtbaar worden. Ze zijn niet altijd te herstellen; in ernstige gevallen moet je opnieuw inzaaien.

• Niet bemesten bij droogte: zonder water lost de mest niet op en stijgt de zoutconcentratie rond de wortels gevaarlijk op.
• Niet bemesten op nat gras: korrels plakken aan sprieten en lossen plaatselijk te geconcentreerd op.
• Niet bemesten bij felle zon of wind: zon vergroot brandrisico, wind gooit korrels buiten het gazon.
• Niet direct na kalk strooien: wacht minstens drie tot vier weken om stikstofverlies te voorkomen.
• Niet dubbel strooien: heb je een vak gemist, dan is het verleidelijk om nog een keer over het hele gazon te gaan. Doe dit niet; je overschrijdt de dosering op de al bestrooide delen.
• Niet bemesten op een zwak of ziek gazon: geel gras of kale plekken kunnen een ander probleem hebben, zoals schimmel of een slechte pH. Mest helpt dan niet en kan de stress vergroten.

Heb je al te maken met bruin gras in het voorjaar? Onderzoek dan eerst de oorzaak voordat je gaat bemesten. Gras dat na de winter bruin of geel is kan last hebben van vorstschade, schimmel of een te lage pH. Kalk kan in dat geval een betere eerste stap zijn dan kunstmest. Pas als het gras weer aanslaat, bemest je.

Na de voorjaarsbemesting: wat doe je daarna?

De voorjaarsbemesting is de eerste van drie à vier beurten die een gazon in een heel seizoen nodig heeft. Na de eerste strooibeurt in april plan je de volgende bemesting voor juni of juli. Daarna volgt een najaarsbemesting in september of oktober, bij voorkeur met een kaliumrijkere mestsoort die het gras helpt de winter in te gaan. Kalk gras in het najaar helpt om de bodem zuurder geworden nutriënten weer in balans te brengen, zodat je gazon in het volgende seizoen beter kan groeien kalk gras najaar. Houd die drie tot vier weken afstand aan tussen beurten als je ook tussendoor kalkt.

Blijf het gazon maaien op de normale manier: start zodra het gras groeit en houd een maaifrequentie van één keer per week aan tijdens het groeiseizoen. Maai niet te kort in de eerste weken na bemesting, want te kort maaien op een actief groeiend gazon verhoogt de kans op droogtestress. Een maaihoogte van 4 tot 5 cm is in het voorjaar prima.

Wil je ook nog verticuteren of beluchten na de voorjaarsbemesting? Wacht daar dan minstens vier tot zes weken mee na het strooien, zodat het gras voldoende is hersteld en versterkt. Verticuteren vlak na bemesting trekt het gras juist harder aan dan goed is. De logische volgorde voor een volledig voorjaarsonderhoud is dus: maaien, eventueel kalken, wachten, verticuteren of beluchten, daarna bemesten en water geven. Wil je kalk op gras najaar gebruiken, doe dat dan pas wanneer het gazon niet meer groeit en volg de dosering op de verpakking kalken. Zo geef je je gazon de beste start van het seizoen.